Microservices Mimarisi: API Gateway ve Servisler Arası İletişim

blog-platformu/
├── api-gateway/          → Tek giriş noktası
├── auth-service/         → JWT, OAuth, kullanıcı yönetimi
├── makale-service/       → Makaleler, taslaklar, slug
├── yorum-service/        → Yorumlar, moderasyon
├── bildirim-service/     → E-posta, push, in-app
├── arama-service/        → Elasticsearch entegrasyonu
└── medya-service/        → Dosya yükleme, CDN, resim işleme

// api-gateway/src/index.ts
// http-proxy-middleware ile basit gateway
import express from 'express';
import { createProxyMiddleware } from 'http-proxy-middleware';
import rateLimit from 'express-rate-limit';
import helmet from 'helmet';
 
const app = express();
app.use(helmet());
 
// Global rate limit
app.use(rateLimit({ windowMs: 60_000, max: 100 }));
 
// Servis yönlendirmesi
const SERVISLER = {
  AUTH:     process.env.AUTH_SERVICE_URL     || 'http://auth-service:3001',
  MAKALE:   process.env.MAKALE_SERVICE_URL   || 'http://makale-service:3002',
  YORUM:    process.env.YORUM_SERVICE_URL    || 'http://yorum-service:3003',
  ARAMA:    process.env.ARAMA_SERVICE_URL    || 'http://arama-service:3004',
  MEDYA:    process.env.MEDYA_SERVICE_URL    || 'http://medya-service:3005',
};
 
// Token doğrulama middleware
async function tokenDogrula(req: express.Request, res: express.Response, next: express.NextFunction) {
  const token = req.headers.authorization?.replace('Bearer ', '');
  if (!token) {
    if (req.path.startsWith('/api/auth')) return next(); // Auth rotaları hariç
    return res.status(401).json({ hata: 'Token gerekli.' });
  }
 
  try {
    // Auth servisten token doğrula
    const cevap = await fetch(`${SERVISLER.AUTH}/internal/verify`, {
      headers: { Authorization: `Bearer ${token}` },
    });
 
    if (!cevap.ok) return res.status(401).json({ hata: 'Geçersiz token.' });
 
    const payload = await cevap.json();
    req.headers['x-user-id']  = payload.userId;
    req.headers['x-user-rol'] = payload.rol;
    next();
  } catch {
    res.status(503).json({ hata: 'Auth servisi erişilemiyor.' });
  }
}
 
app.use('/api/auth', createProxyMiddleware({ target: SERVISLER.AUTH, changeOrigin: true }));
app.use('/api/makaleler', tokenDogrula, createProxyMiddleware({ target: SERVISLER.MAKALE, changeOrigin: true }));
app.use('/api/yorumlar',  tokenDogrula, createProxyMiddleware({ target: SERVISLER.YORUM,  changeOrigin: true }));
app.use('/api/arama',     createProxyMiddleware({ target: SERVISLER.ARAMA,  changeOrigin: true }));
app.use('/api/medya',     tokenDogrula, createProxyMiddleware({ target: SERVISLER.MEDYA,  changeOrigin: true }));
 
app.listen(3000, () => console.log('API Gateway :3000'));

// Senkron — HTTP (basit ama bağımlılık yaratır)
async function yorumSayisiniGetir(makaleId: string): Promise<number> {
  const res = await fetch(`${YORUM_SERVICE}/internal/makaleler/${makaleId}/sayi`, {
    headers: { 'X-Internal-Secret': process.env.INTERNAL_SECRET! },
  });
  if (!res.ok) return 0; // Circuit breaker pattern
  const { sayi } = await res.json();
  return sayi;
}
 
// Asenkron — Message Queue (gevşek bağlantı)
// makale-service — yayınla
import { Channel } from 'amqplib';
 
async function makaleYayinlandi(kanallar: Channel, makale: Makale) {
  const olay = {
    tur:   'MAKALE_YAYINLANDI',
    zaman: new Date().toISOString(),
    veri:  { makaleId: makale.id, baslik: makale.baslik, yazarId: makale.yazarId },
  };
  kanallar.publish('makale-olaylari', 'makale.yayinlandi', Buffer.from(JSON.stringify(olay)));
}
 
// bildirim-service — dinle
kanallar.consume('makale-yayinlandi-kuyrugu', async (msg) => {
  if (!msg) return;
  const olay = JSON.parse(msg.content.toString());
  await yazaraTakipcilereBildirimGonder(olay.veri);
  kanallar.ack(msg);
});

// Arıza olduğunda sürekli istek atmayı engelle
class CircuitBreaker {
  private hataSayisi  = 0;
  private sonHata:    Date | null = null;
  private readonly esik       = 5;
  private readonly zaman_asimi = 60_000;
 
  get durum(): 'kapali' | 'acik' | 'yari-acik' {
    if (this.hataSayisi < this.esik) return 'kapali';
    if (Date.now() - this.sonHata!.getTime() > this.zaman_asimi) return 'yari-acik';
    return 'acik';
  }
 
  async calistir<T>(fn: () => Promise<T>): Promise<T> {
    if (this.durum === 'acik') {
      throw new Error('Servis geçici olarak kullanılamıyor (circuit open).');
    }
 
    try {
      const sonuc = await fn();
      if (this.durum === 'yari-acik') {
        this.hataSayisi = 0; // Başarılıysa sıfırla
      }
      return sonuc;
    } catch (hata) {
      this.hataSayisi++;
      this.sonHata = new Date();
      throw hata;
    }
  }
}
 
const yorumServisBreaker = new CircuitBreaker();
 
async function yorumlariGetir(makaleId: string) {
  return yorumServisBreaker.calistir(() =>
    fetch(`${YORUM_SERVICE}/makaleler/${makaleId}/yorumlar`).then(r => r.json())
  );
}

# docker-compose.yml
services:
  api-gateway:
    build: ./api-gateway
    ports: ["3000:3000"]
    environment:
      AUTH_SERVICE_URL:   http://auth-service:3001
      MAKALE_SERVICE_URL: http://makale-service:3002
    depends_on: [auth-service, makale-service]
 
  auth-service:
    build: ./auth-service
    environment:
      DATABASE_URL: postgresql://dev:dev@auth-db:5432/authdb
      JWT_SECRET:   ${JWT_SECRET}
    depends_on: [auth-db]
 
  makale-service:
    build: ./makale-service
    environment:
      DATABASE_URL: postgresql://dev:dev@makale-db:5432/makaledb
      RABBITMQ_URL: amqp://rabbit:5672
    depends_on: [makale-db, rabbit]
 
  auth-db:
    image: postgres:16-alpine
    environment: { POSTGRES_DB: authdb, POSTGRES_USER: dev, POSTGRES_PASSWORD: dev }
    volumes: [auth-data:/var/lib/postgresql/data]
 
  makale-db:
    image: postgres:16-alpine
    environment: { POSTGRES_DB: makaledb, POSTGRES_USER: dev, POSTGRES_PASSWORD: dev }
    volumes: [makale-data:/var/lib/postgresql/data]
 
  rabbit:
    image: rabbitmq:3-management-alpine
    ports: ["15672:15672"]
 
volumes:
  auth-data:
  makale-data:

// OpenTelemetry ile her servise trace
import { NodeSDK } from '@opentelemetry/sdk-node';
import { OTLPTraceExporter } from '@opentelemetry/exporter-trace-otlp-http';
 
const sdk = new NodeSDK({
  traceExporter: new OTLPTraceExporter({
    url: process.env.OTEL_EXPORTER_OTLP_ENDPOINT,
  }),
  serviceName: 'makale-service',
});
sdk.start();
 
// Her request otomatik trace'lenir
// Jaeger/Zipkin UI'da tüm servis çağrıları görünür:
// [api-gateway] → [makale-service] → [yorum-service]
//                                  ↘ [auth-service]